Gerard Godard (1729-1804 ) was een telg uit één van de oudere, adellijke families in Utrecht. ‘Wel de verarmde tak,’ benadrukt Anja bij de start van haar relaas. De jongste zoon in het gezin maakte geen aanspraak op enig erfgoed. Kasteel Natewisch ( Amerongen, Utrecht ) kwam toe aan zijn oudere broer; zijn andere broer erfde Kasteel Renswoude ( Renswoude ). Voor Gerard Godard zou het moeilijk worden om zonder kapitaal of onroerend goed naar zijn stand te kunnen blijven leven, zo leert de uiteenzetting van Anja deze zonnige zaterdagmiddag half juli op een bankje voor het Landhuis.    

Om zich de adellijke levensstijl aan te kunnen meten, moest de jongste van de drie zonen Taets van Amerongen over geld beschikken. Een beproefd recept was het ‘aanzoeken’ van een rijke erfgename. Hoewel hij eigenlijk een vrouw uit dezelfde maatschappelijk groep behoorde te trouwen, huwde hij in 1751 Anna Susanna Hasselaer (1730-1788), een van de twee dochters van Gerard Aernout Hasselaer. Een ‘gewone burgerfamilie’, maar schatrijk geworden door de handel in de Verenigde Oost-Indische Compagnie, aldus Anja die overduidelijk geniet van de ‘twist’ in het verhaal. En die ook graag even benadrukt. ‘Heel bijzonder dit. Vind je ook niet?’

FINANCIËLE ARMSLAG

Het huwelijk was beneden de stand van Gerard Godard, omdat de Hasselaers wel een  patriciërs maar geen adellijke status hadden, vervolgt Anja. De stap terug op de maatschappelijke ladder bracht de baron niettemin de nodige financiële armslag. Te danken aan zijn gefortuneerde echtgenote. Het paar veroorloofde zich een groot huis aan de Achter Sint Pieter in Utrecht en in 1760 kocht het een pand aan de Wittevrouwenstraat. Door tijdgenoten destijds ‘het fraaiste van Utrecht’ genoemd. Voordat Gerard Godard er de eigenaar van werd, was het in bezit van Maria Clignet, een tante van Anna Susanna, vertelt Anja. Ze ploos voor het verhaal onder andere nauwgezet het archief van het Landhuis na. Met een gele marker heeft ze enkele passages aangestreept in een artikel dat ze opdiepte.     

Anna Suzanna bezat in Oud Amelisweerd ook de woning die op de plek van het huidige Landhuis stond. Het bijzondere daaraan is dat het destijds de speciale status had van ‘ridderhofstad’ , een versterkte stenen woning met een aantal speciale kenmerken. Bijvoorbeeld een omgrachting en een ophaalbrug.’ Enthousiast toont Anja enkele foto’s die bij het artikel zijn gevoegd. Oud Amelisweerd was overigens geen uitzondering in Utrecht: er waren honderd van dergelijke woningen. De eigenaren ervan genoten diverse privileges zoals belastingvrijstelling, verregaande bevoegdheden op het terrein van het landgoed en een plaats in het adellijke bestuursorgaan, het ridderschap. 

RIDDERHOFSTAD

Anja wijst erop dat bezoekers het verhaal van Taets van Amerongen kunnen vinden in de ontvangstruimte van het Landhuis. Ze gidst vervolgens naar de zogenoemde behangtafel waar informatie over de vroegere bewoners wordt getoond. ‘Dit is mijn favoriete plek in het Landhuis’, glimlacht ze. In 1760 neemt Gerard Godard Oud Amelisweerd over van Maria Clignet; in 1770 verbouwde hij de woning tot het Landhuis. Louter bedoeld voor verblijf in de zomer. In de achttiende eeuw was het onder de elite namelijk gewoonte om naast een huis in de stad ook over een buitenhuis op het platteland te beschikken. In de winter lieten de baron en zijn vrouw Anna Susanna het Landhuis wat het was en togen naar de Wittevrouwenstraat. Maar het betekende niet dat ze hun ‘buiten’ er maar een beetje bij hadden. Landhuis Oud Amelisweerd werd ingericht volgens de laatste internationale mode, het neoclassicisme. De nieuwbakken eigenaar liet bij het Landhuis tevens een park aanleggen. In 1806 ging het Landhuis over naar zijn zoon.                                                                                      

Bron: archief Stichting Landhuis Oud Amelisweerd.   

Dit is nummer 1 van de rubriek Landhuis Binnenste Buiten. Benieuwd naar meer? Lees dan nummer 2 hier: Landhuis Binnenste Buiten #2